Агроэкология минералды қорек және агроэкология бөлімі

Бөлім 1934 жылы құрылған

Қазақстанда алғаш рет тыңайтқыштардың тиімділігі туралы ғылыми зерттеулер 1929 жылы басталды. 1934 жылы Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институты құрылған кезде агротопырақтану, тыңайтқыштар мен жерді мелиорациялау бөлімдері құрылды.

Қазіргі уақытта бөлімде 17 адам жұмыс жасайды, 3 ғылым докторы, 5 ғылым кандидаты, 1 PhD  доктор, 4 магистр, 1 химик, 3 техникалық қызметкер.

 

 

 

 

 

Бөлім меңгерушісі

Жүсіпбеков Ербол Қапарұлы

а.ш. ғылымынң кандидаты

87051320275

erbol.zhusupbekov@mail.ru

 

 

 

 

Агрохимиялық зерттеулердің даму сатылары:                1934 жылы кафедраның меңгерушісі Алексей Г. Шчерба болды. Осы кезеңде республиканың шаруашылықтарында тыңайтқыштармен жаппай тәжірибелер жүргізілді, топырақ және өсімдік үлгілері алынды, агрохимиялық талдау жүргізілді.Орындаушылар: Шерба А.Г., Синягин И.И., Патахов М.И., Имангазиев К.И.                1936-1945 жж – Бөлім меңгерушісі  – Ираклий Иванович Синягин а.ш. ғылымының докторы, профессор, ЛАБРАШҒА академигі.Мақта, қант қызылшасы, күріш және жоңышқа дақылдарына тыңайтқыштарды қолдану бойынша 500-ден астам тәжірибе жүргізілді. Тыңайтқыштардың жоғары тиімді орнатылды. Республикада тұңғыш рет негізгі ауыл шаруашылығы дақылдары үшін тыңайтқыштарды пайдалану бойынша жалпылама ұсыныстар жасалды. Орындаушылар: Синягин И.И., Иманғазиев К.И., Патахов М.И., Лобанов Г.М., Сушков Е.С., Глебова З.И.               1945-1952, 1957-1968 жж  Бөлім меңгерушісі – Иманғазиев Кенжес Иманғазыұлы, а.ш.докторы,  профессор, Қаз КСР ҒА  корроспендент мүшесі.Стационарлы тәжірибе жағдайында ашық-күңгірт,  шабынды-батпақ және ашық қоңыр топырақтарда, тыңайтқыштардың әсері топырақтың қоректік режімі мен ауыл шаруашылық дақылдарының өнімділігіне  оң әсерін тигізгені анықталып, қызылша ауыспалы егісі айналу үлгілерінде жоңышқаны қосқанда топырақтың органикалық заттармен толығуы және азот режимінің жақсаратындығы дәлелденген. Қант қызылша дақылдарын ұрықтандыру бойынша ғылыми ұсыныстар дайындалған.Орындаушылар: Имангазиев К.И., Патахов М.И., Агишев М.Х., Андронов Ф.Г., Шлавицкая З.И., Нұрмағамбетов К.О., Гусарова З.В., Жунусов Р.С. , Куспанов М., Бәсибеков Б.С., Дауткулов А.Д., Байжігітов К.Б., Умбетов А.К., Сатмагамбетов К.               1952-1957 жж бөлім меңгерушісі болып  Пономарова Анна Терентьевна басқарды. а.ш. ғылым, профессор.Зерттеу барысында тыңайтқыштардың тиімділігін арттыру, өсімдіктердің минералды тамақтануын оңтайландыру, топырақтың фосфат режимін зерттеу, минералды және органикалық тыңайтқыштарды салыстырмалы зерттеу және ауыл шаруашылығын химияландыру мәселелеріне негізделген. Тыңайтқыштарды тиімді пайдалану бойынша ұсынымдар әзірленіп, республиканың колхоз және совхоз шаруашылықтарына агрохимиялық қызметтер бойынша әдістемелік ұсынымдар әзірленді.Орындаушылар: Пономарева А.Т., Патахов М.И., Сдобникова О.В., Шлавицкая З.И.                1969-1988 жж бөлім меңгерушісі  Б.С.Басибеков, а.ш.ғ. докторы, профессор.Дәнді және қант қызылша дақылдары ауыспалы егісінде тыңайтқыштарды қолданудың ғылыми негізі әзірленді, ол тәлімі жердегі бидайдан 25-30 ц/га және 55-60 ц/га суармалы жерден протеиннің құрамы 14% кем емес және қант қызылшасы тамыры 500-550 ц/га қант құрамы 16-17%, жүгері асты 90 ц/га, жоңышқа шөбі 100-130 ц/га алуды қамтамасыз еткен.Радиоактивті изотоптарды пайдалану, тыңайтқыштардан фосфор мен калийді пайдалану нормалары белгіленді және кешенді тыңайтқыштардың тиімділігін агрохимиялық бағалау жүргізілді. Республиканың оңтүстік-шығысында алғаш рет минералды тыңайтқыштардың өзіндік құнының «Ережелері» тыңайтқыштарда ауыл шаруашылығына деген қажеттілік және ауыл шаруашылығы дақылдарының қоректік заттарын жоюдың «Ережелері» анықталды.               Орындаушылар: Бәсекелов Б.С., Патахов М.И., Сатмагамбетов К., Андронов Ф.Г., Байжігітов К.Б., Гусарова З.В., Торшина О.Б., Куспанов М., Баймағанова Г. Жунусов Р.С., Агишев М.Х., Умбетов А.К., Жанталина А.А., Имангазиева Г.К., Мұқашев З., Бекмагамбетов А., Моисеева И.Г., Оспанбаев З. О, Гусев В.Н., Сулейменов Э.Т., Бадаев Е.А., Жүсіпов Б., Дюсбеков А.Т., Алғашев А., Сүлейменов Б.У.               1988-2008 жж Бөлім меңгерушісі биология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР АШҒА академигі Рамазанова Сара Бекентаевна болды. Табиғи тыңайтқыштардың жүйелі, ғылыми негізделген қолданылуы суармалы ашық қоңыр топырақтарының негізгі құнарлы көрсеткіштерін оңтайлы деңгейде ұстап тұру және осы негізде бәсекеге қабілетті өсімдік өнімдерін өндірудің жоғары тұрақты өнімділігін алу үшін ұзақ уақытқа (6 айналымды 8 танапты қан қызылша ауыспалы егістігі) мүмкіндік беретіндігі анықталды.Изотопты индикациялау әдісімен біз тыңайтқыштар үшін азоттың шынайы пайдалану нормаларын, жауын-шашын мен суару суы арқылы шаймалаудың, бұрынғы дақылдарда қолданылатын тыңайтқыштардан кейінгі азоттық шығындардың мөлшерін, сондай-ақ «қосымша азот» құндылығын анықтадық. Алынған деректер тыңайтқыштардың тиімділігін жоғарылату, қоршаған ортаны ластау мен шығынды азайту мәселелерін шешу үшін қолданылды. Агрохимиялық зерттеулер тек қана экономикалық емес, сонымен қатар оңтайлылықтың экологиялық критерийлерін ескере отырып, шешімдерді таңдауға мүмкіндік беретін арнайы әзірленген схема бойынша, сондай-ақ шаруа және шаруа қожалықтары мүмкіндіктері бойынша жүзеге асырылады. Агроэкологиялық мониторинг республиканың оңтүстік және оңтүстік-шығысында ғылыми-зерттеу мекемелерінің тыңайтқыштары бар 11 эксперимент негізінде жүргізілді. Тыңайтқыштарды қолдану бойынша ғылыми негізделген ұсыныстарды қолдану топырақ пен ластаушы заттардың қауіпті өнімдері – ауыр металдармен ластанғаны анықталды. Күздік бидай, жүгері және қант қызылшасын  азотпен үстеп қоректендіруді уақытылы және дәл жүргіссе органогенез микропериодтары  өсімдіктердің даму жағдайын ескере отырып, нақты уақытын белгілейді.Орындаушылар:  Рамазанова, С.Б, Сулейменов, Е.Т., Баймағанова Г.Ш., Торшина О.Б., Умбетов А.К., Гусев В.Н., Сулейменов Б.У., Тлекеева М., Иорганская Н.А., Ташкенова Е.В., Алиева Г.               2008 жылдан бастап бөлім меңгерушісі болып ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты Е.Т. Сулейменов тағайындалды. Зерттеулер күздік бидай, қант қызылшасы, жүгері, соя және жоңышқа тыңайтқыштарды қолдану жүйесін жетілдіру мен дамытуды жалғастыруда. Негізгі агрохимиялық көрсеткіштер тыңайтқыштардың көмегімен, топырақтың құнарлылығын арттыру, ауыл шаруашылығының өнімділігі мен тұрақтылығын арттыру мақсатында тереңдікті, жылдамдығын және бағытын өзгерту әдістерін жетілдіру жүргізілуде. Тыңайтқыштарды пайдаланудың ресурстарын үнемдеу, үнемді әдістер мен әдістер әзірленді және жетілдірілді. Аймақта тұңғыш рет тыңайтқыштардың дифференциалды пайдаланылуына байланысты дәлме-дәл ауыл шаруашылық жүйесінде зерттеу басталды.

Орындаушылар: Сүлейменов Е.Т., Рамазанова С.Б., Гусев В.Н., Баймағанова Г.Ш., Ташханова Е.В.

 

Минералды қорек және агроэкология бөлімінің жетістіктері

Қазіргі уақытта жұмыс істейтін минералды қорек және агроэкология зертхана бөлімнің құрамы өз бастауын 1934 жылы егіншілік институтының топырақтану бөлімінің құрылған мезгілімен сай келіп, 1935 жылы агроэкология тобы бекітілген.

Ол кезеңде бөлім басшысы С. П. Матусевич болды, ол И. А. Безполуденовпен бірлесе отырып, 1935 жылы Қазақстанның алғашқы топырақ және геоботаникалық 1:2000000 масштабтағы және ірі масштабты карта көлемі 500000 га суармалы жер бар агрохимиялық жиынтық картасын жасап, алғаш баспаға шығарылды. Республика бойынша 1935-1953 жылдар аралығында, топырақтың 26 госсортоучасткілерінде Ақтөбе, Оңтүстік Қазақстан, Алматы, Шығыс Қазақстан, Павлодар облыстарында тұқым шаруашылығы шараларын орындау жұмыстарын нақтылау мақсатында жерінің ерекшеліктері егжей-тегжейлі зерттеле отырып, Қазақ ССР-ң топырақтану институтымен бірлесе, Қазақстанның жер қорын, ондағы жыртуға жарамды 794 млн. га есептеліп бөлініп, масштабы 1:1000000 облыстық топырақ картасы жасалды. Бұл карталар егіншілікте тың және тыңайған жерлерді іріктеу және игеруге айқындаушы құжат болды.

Алғаш рет И. А. Безполуденовтың нақтылауымен Орталық Қазақстанның қоңыр және ашық-қоңыр топырағы, Мұғалжар тауларының тұзды, Ақтөбе облысындағы  Новороссиский ауданында ізбесті алқапта қара топырақ шекаралары анықталды.

1954-1957 жылдары С. П. Матусевичтің басшылығымен, М. И. Рубинштейн және Ю.В.Федориннің тікелей қатысуымен тың және тыңайған жерлерді игеру мақсатында 2,5 млн. га. жерден үлгілер алынып іріктеу өткізді. Шөл даланың ашық сұр топырағының агрофизикалық және агрохимиялық қасиеттері 1957-1972 жылы зерттелді және Іле – Алатауы, Шығыс Қазақстанның тау алды жазықтарының қара топырағы, сонымен қатар Павлодар және Семей, Алматы облыстарының топырақ жамылғысына бонитировка жүргізілді.

1964 жылы Алматы облысының сазды жерлерін тиімді пайдалану жолдары бойынша  Ю.Б. Федорин мен Н.П. Токаревтің  рекомендациясы жарық көрді. 1969 жылы Ю.В. Федориннің, А. И. Иорганскидің және Л.А. Нечаевтың қатысуымен Алматы және Талдықорған облыстарының топырақтың эрозиялық картасы әзірленді, сондай-ақ Жоңғар және Іле Алатауы тау бөктеріндегі дефляцияға қарсы іс-шаралар, топырақты (жерді) культивирлеуге және  тиімді игеру әдістері картасы жасалды және топырақта агрофизикалық зерттеулердің жүргізілу тәртібі баяндалды. Бұл кезеңде топтың басшылары К.А.Байтканов (1964-1965 жж), Ю.В.Федорин (1968-1969 жж) болды.

Қуаң далалық аймақтардағы сортаң жерлер мен топырақ құрылымының ландшафт заңдылықтары анықталды; алғаш рет сортаң топырақта фитомелиоративті технологияны және тұзды жерлерде өсетін өсімдіктердің азықтық қатынасын сипаттайтын тәсілдерді игерді.

Алматы, Солтүстік Қазақстан және Ақтөбе облыстарында топырақтың географиялық зерттеулері анықталып, жаңа суармалы егіншілік алқаптары игерілді. Қазақстанның тау алды жазықтарында жер қорының ресурстарын, табиғи ауылшаруашылық аудандастыру және сапалық бағалау жұмыстары жүргізілді, сонымен қатар, агрокешендік топтастыру, топырақтың жіктелу классификациясы, топырақтың бонитировкасы, жерді культуривирлеу тәсілдері әзірленді.

Республиканың оңтүстік-шығыс аймақтарында қырат және суармалы жерлерде топырақтың қара шіріндісі көрсеткіштері, қырат және суармалы сұр топырақтың су режимі мен физикалық қасиеттері жаңа, сапалы көрсеткішпен бағаланды. Бұл жұмыстың жетекшісі М.И.Рубинштейн (1970-1982 жж) болды.

Негізгі географиялық заңдылықтардың анықталуымен, су эрозиясының дамуы,  сонымен қатар эрозияға ұшыраған топырақ, қыраттардан аққан жылдық қатты және сұйық ағындылар көлемі,  судың режімін, сонымен қатар табиғи және антропогендік факторлардың әсерінен эрозияға ұшыраған топырақ құнарлылығын егжей-тегжейлі зерттеді. Алғаш ретэрозияға ұшыраған топырақтың классификациясы жасалды. Оңтүстік-шығыс аймақтардағы қыраттардың экспозициясына (орналасуына) байланысты эрозияға қарсы топырақ типтерін анықтап, егісті өңдеудің әртүрлі әдістерін пайдаланды. Ащық-қоңыр топырақта биологизация әдісін жүргізу және топырақ құнарлылығын анықтау тәсілдері зерттелді. Бұл жұмыстардың жетекшісі А.И.Иорганский (1982-2007 жж) болды.

Батыс, шығыс және оңтүстік-шығыс Қазақстанда  жерді пайдалану ұзақтығына байланысты, топырақтың генетикалық және құнарлылық элементтерінің заңдылықтарының өзгеруін С.Б. Кененбаев анықтады. Топырақтың құнарлылығының моделі құрылып, оны сақтау шаралары жүргізілді. Жыртылған жерлерді экологиялық жағдайына байланысты, егіншілік жерлердің зональдік жүйесі әсері анықталып (қарастырылып), сонымен қатар топырақтың спецификалық белгілері, яғни антропогендік әсерлерден ғана түзілетін нәтижелер, бұл тың және тыңайған жерлердің арасындағы аналогы.

Қырат, суармалы емес және суармалы егістік жағдайында топырақтың органикалық затының тұрақтылығының өлшемі анықталған. Топтық қарашіріндісі және гумин қышқылының элементтік құрамы, топырақтың қарашірінді құрамының динамикасын сипаттайтын фон жүйесі алғаш рет ұсынылды. Қарашіріндінің белсенді тұрақсыз фракциясын анықтау әдісі игерілді.

Қазіргі таңда А.И.Иорганский басшылық еткен агроэкология тобының Іле Алатау тауалды жазықтарында орналасқан бірнеше шаруашылықтарында топырақтың агроэкологиялық құндылығы зерттелді. Оңтүстік-шығыстың аудандастырылған аумағында  агроэкологиялық принциптер әзірленді, бағаланған жерге дақылдарың бейімдеуімен жүйелерінің негізгі топырақ өңдеуде қолданылатын қарапайым агроландшафттық ареалы жетілдірілді, агротехникалық және биологиялық тәсілдеріді пайдаланып, топырақтың құнарлылығын арттыру жұмыстары жүргізілді. Алматы облысы Талғар ауданында орналасқан ЖШС «Байсерке-Агро» шаруашылығында агроэкологиялық бағалауда геоақпараттық жүйе әзірленді,  шаруашылықтың геоморфологиялық, агрохимиялық, агрофизикалық, гидрологиялық факторлар ескерілетін жобалау кезінде өнімділігі жоғары адаптивті-ландшафттық егіншілік жүйесін қадағалайтын электронды жиынтық карталары жасалды. Агроэкологиялық топтар мен жер түрлерінің әр түрлі ауыл шаруашылық дақылдарына, ауыспалы егіс жүйесін пайдаланып ұсақ және ірі шаруашылықтар үшін, топырақты өңдеу, тыңайтқыштар қолдану ұсынылды, сортаң жерлердің экологиясы бойынша мелиоративтік жақсарту барысында іс-шаралар жүргізіліп, карта жасалды.

Соңғы жылдары,  біртекті емес топырақта орналасқан оңтүстік-шығыс өңірде агроэкологиялық жерлерді типтендіруді анықтау мақсатында топырақта  агротехнологиялық және автоматтандырылған жүйелерді енгізу үшін жұмыстар жүргізіліп жатыр.

 

Бөлімнің құрамына агрохимия, агроэкология мен топырақ құнарлылығы зертханалары кіреді.

 

Агрохимия зертханасы ағартушылығының негізгі бағыттары

– егіншаруашылығында төзімділік пен өнімділікті арттыру мақсатында тыңайтқыштарды қолдануда топырақ өнімділігін реттеу тәсілдері мен әдістерін жетілдіру

– тыңайтқыштарды қолдануда топырақтың агрохимиялық көрсеткіштерінің өзгеруі тереңдігі мен жылдамдығы бағытылығын зерттеу

– өсімдік шаруашылығының бәсекеге қабілетті жоғары өнім түзілуінде топырақ құнарлылығының  тиімді көрсеткіштерін жетілдіру

– алдыңғы және жаңа зерттеулердің негізінде тыңайтқыштарды қолданудың жүйелерін жетілдіру, кеңейту және олардың экологиялық бағаларын тереңдету

ресурстыүнемдеу, жүйелі, уақытылы және дәл пайдалану негізінде тыңайтқыштардың тиімділігін көтеру тәсілдерін әзірлеу және жетілдіру дәл егіншілік жүйесінде агротехнологиялармен басқаруды енгізу аяқталған ғылыми зерттеу жұмыстарын ауыл шаруашылығы өндірісіне енгізу

 

Агроэкология қызметінің басты бағыттары:

– ландшафты-экологиялық жағдайларыды бағалау;

– агроэкологиялық ландшафтардың құрылымын және эрозияға ұшыраған жерлерді бағалау;

– топырақты агрономиялық бағалану;

– агрономиялық бағалану және топырақтың тығыздылығын зерттеу;

– жердің типологиясы;

– жерлердің классификациясы;

– агротехнологияларды жобалау үшін, агроэкологиялық ГАЖ әзірлеу және жерді бағалау;

– нақты агротехнологиялық егіншілік жүйесінде басқару жүйесін енгізу;

– аяқталған ҒЗЖ бойынша дәл егіншілікті ауылшаруашылығының өндірісіне енгізу.

 

Өндіріске енгізу

Бөлім жұмысында үлкен назарды өндіріске  ғылыми  дамуды  енгізу алады . бөлімге екі жыл бойында  « 2005- 2006 жж »  Алматы және Жамбыл облыстарының шаруашылық торында топрақтану  құнарлық маниториасын жүргізуге темдер ұтып алған. Жамбыл облысында 48 ауылдық округ пен 49 шаруа қожалықтары және Алматы облысында 80  шаруа қожалықтары рлықтары зерттелген. (сарапталған) сараптама нәтиежелері бойынша шаруашылыққа тыңайтқыштарды енгізу,  негізгі ауыл –шаруашылық дақылдарға тимді пайдалану бойынша ұсыныстар дайындалған және берілген.

Әлемдік банктің ауыл шаруашылығы өнімінің бәсекеге қабілеттігін көтеру бойынша 2011 -2012 жж  Алматы облысын Жамбыл ауылы Cветлана шаруа қожалығында қант қызылшасын өндіруде тыңайтқыштарды жұйелі және дәл қолданудың ресурсты үнемдеуші тәсілдерін енгізу жүргізіледі.

Алматы облысында жүгерінің жаңа жоғары өнімді гибридтерінің тыңыайтқышының инновациялық технологиясы жобасы бойынша 019 инновациялық тәжірибені трату және енгізу бойынша іс шаралар жүргізу бағдарламасы бойынша 2014-2015ж. Алматы облысы, Жамбыл ауданы Светлана шаруа қожалығында жүгерінің жаңа жоғары өнімді гибридке тыңайтқыш технологиясын енгізу жүргізіледі.

-«Агроландшафтная типологиясы және агроэкологическая оценка егістік жерді жобалау үшін АЛСЗ» өткізілді енгізу эрозияға топырақ өңдеуге арналған склоновых жерлерінде ЖШС «Байсерке-Агро» – Алматы облысы Талғар ауданы 300 га Алынды, мамандар мен сұлы өнімділігі-120 га – 3,2 ц/га, арпа, 80 га алаңда – 2,2 ц/га, тритикале ауданы 100 га – 3,4 ц/га.

 

Бөлімнің көрсететін қызметтері

Бөлімде топыраққа, өсімдіктер мен тыңайтқыштарға талдау жасалады. Бөлімде агрохимиялық талдаулар жүргізуден екі рет аккредитациядан өткен. Аккредитация аттестаты № KZ71000007 06/09/0075 наурыздың 15 2015 ж. және № KZ. U. 04.1405  26.07.2013ж.

 

Халықаралық ынтымақтастық

Бөлім 20101-2006 ж.ж белсенді бірлесіп ауыл шаруашылық зерттеулерді құрғақ жерлерде (ИКАРДА) компонент бойынша «Ыхылас», «Арман», «Ахият» шаруа қожалықтарында және Алматы облысының Қарасай ауданындағы «Жетісу» ПК-нің фермерлердің тікелей қатысуымен «Топырақ, су және өсімдік ресурстарын құрғақшылық жағдайында басқару стратегиясын жетілдіру».

2007 жылдан бастап кафедра агрохимиктердің халықаралық ұйымымен және AGROECOLOS экологтарымен географиялық желідегі тыңайтқыштармен мемлекетаралық агрохимиялық зерттеулерді дамыту бойынша ынтымақтастықта. Жыл сайын, 2006 жылдан бастап, симпозиумдар өткізіледі (2006 жылы Мәскеуде, 2007 жылы Алматыда, 2008 жылы Киевте, 2009 жылы Брянск қаласында, Мәскеуде), онда ғылыми зерттеулердің жағдайы талқыланып, агрохимия және агроэкология.

2015-2017 жылдары кафедра изотопты индикациялау әдісін қолдану негізінде азоттық тыңайтқыштардың тиімділігін арттыру үшін Бүкілресейлік агрохимия ғылыми-зерттеу институтымен зерттеулер жүргізді.

2006 жылдан бастап агроэкология тобы В.В. Докучаев атындағы топырақ институтымен жер типологиясы және ауыл шаруашылығы ландшафттарында  дақылдарды бейімдеу мәселелерімен айналысады.

2018 жылдан бастап агроэкология тобы агроөнеркәсіптік әлеуетті құру үшін Санкт-Петербург агрофизикалық ғылыми-зерттеу институтымен ынтымақтастық орнатқан.

 

 

Агроэкология тобының зияткерлік меншігі

1.А.С. № 5268/ 1417. Қызылша тамырындағы қантты анықтау әдісі // Абугалиев И.А., Рамазанова С.Б., Баймаганова Г.Ш.//Алматы.-1993.

  1. А.С. № ИНСО РК N 419. Белок кешенін ИК-спектроскопиялық талдау негізінде сұрыптау кезінде бидай дәнінің спасын бағалау экспресс –тәсілі // Абугалиева А.И., Перуанский Ю.В., Рамазанова С.Б.// от 13 мая 1996г.
  2. А.С. Агенство ИНСО РК № 420. Топырақ өсімдік-қорытынды продукт мониторинг жүйесі: ИК-спектроскопия //Әбуғалиева А.И., Рамазанова С.Б., Баймағанова Г.Ш. Әбуғалиев И.А. //  от 13.05.1996г.
  3. «Дәнді дақылдардың өсуі мен дамуын үзету тәсілі» // Кененбаев С.Б., Рамазанова С.Б., Вильгельм М.А., Баймағанова Г.Ш.// Инновационный патент 2008/1295.1.
  4. А.С № 27361 Жоңышқа тұқым өнімділігін жоғарылату әдісі // Рамазанова С.Б., Меирман Г.Т., Сулейменов Е.Т., Баймағанова Г.Ш..27.12.2011.
  5. А.С. № 485 Қытабұршақ  Перизат сорты// Карягин Ю.Г., Дидоренко С.М., Уразалиев Р.А., Қудайбергенов М.С., Рамазанова С.Б. берілген күні 1  маусым 2013 г.
  6. А.С. №105717 Күздік бидай дәнінің сапасын арттыру тәсілі // Рамазанова С.Б. Райымбекова А.Т., Баймағанова Г.Ш. Берілген күні 27 қыркүйек 2018 г.

8. № 102889. Жасыл өсімдіктің айналуындағы топырақ құнарлығын арттыру жолында // Кененбаев С.Б., Иорганский А.И., Амангалиев Б. М. // 04. 05. 2018 ж Патент алды.

 

Заманауи зертханалық жабдықтарда топырақтың 20-дан астам көрсеткіштері анықталады: ТОС анализатор Primacsslc, Vapodest-20s жүйесі, TURBOTHERM, жалынды фотометр, рН-метр, рН-150МИ, иономер И-160МИ, фотоколориметр ағынды кюветпен, спектрофотометр 6715/ Vis және т. б. Көрсеткіштерді анықтау жұмыстарында ең заманауи әдістемелер пайдаланылады.

 

 

Топырақтың АМ-7 бурын пайдаланып сынама алу

Топырақтың физика-химиялық қасиеттерін анықтау (көлемдік массасы, құрылымды-агрегаттық талдау) дала жағдайында.

 

Талдау жүргізу

 

 

 

 

 

 

 

Copyrights © 2019   КазНИИЗиР   Все права защищены.

X