ҚазЕжӨШҒЗИ-де академик Рахым Оразәлиевті ақтық сапарға шығарып салды
Бүгін Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында көрнекті ғалым, биология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Украина аграрлық ғылымдар академиясының және Ресей ауыл шаруашылығы ғылымдары академиясының академигі Рахым Алмабекұлы Оразәлиевті ақтық сапарға шығарып салу рәсімі өтті.
Қаралы жиынға ғалымның отбасы мүшелері, туған-туыстары, әріптестері, шәкірттері, ғылыми қауымдастық өкілдері мен зиялы қауым қатысты.
Қоштасу рәсімінде Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Ұлттық ғылым академиясының президенті Ақылбек Күрішбаевтың көңіл айту хатын Академияның вице-президенті Абай Серікқанов оқып берді.
Сондай-ақ Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиевтің көңіл айту хатын Қарасай ауданының әкімі Жасұлан Естенов жеткізді.
Марқұмды еске алып сөз сөйлегендердің қатарында экономика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі Тілектес Есполов, сондай-ақ Рахым Алмабекұлымен ұзақ жылдар бірге еңбек еткен әріптестері, достары мен шәкірттері болды.
Жиында Рахым Алмабекұлының ғылымға сіңірген өлшеусіз еңбегі, отандық селекция мен генетиканы дамытудағы тарихи рөлі, ғылымға адалдығы мен адамгершілік болмысы ерекше аталып өтті.
Рахым Алмабекұлы Оразәлиевтің жарқын бейнесі әріптестері мен шәкірттерінің, оны құрметтеген барша жанның жүрегінде мәңгі сақталады.
В КазНИИЗиР простились с академиком Рахымом Оразалиевым
Сегодня в Казахском научно-исследовательском институте земледелия и растениеводства состоялась церемония прощания с выдающимся ученым, доктором биологических наук, профессором, академиком Национальной академии наук Республики Казахстан, академиком Украинской академии аграрных наук и Российской академии сельскохозяйственных наук Рахымом Алмабековичем Оразалиевым.
Проводить ученого в последний путь пришли родные и близкие, коллеги, ученики, представители научного сообщества и общественности.
От имени президента Национальной академии наук Республики Казахстан при Президенте Республики Казахстан Акылбека Куришбаева слова соболезнования зачитал вице-президент Академии Абай Серикканов.
Соболезнование от имени акима Алматинской области Марата Султангазиева огласил аким Карасайского района Жасулан Естенов.
С теплыми воспоминаниями о Рахыме Алмабековиче выступили, доктор экономических наук, профессор, академик Национальной академии наук Казахстана Тлектес Есполов, а также друзья, соратники, коллеги и ученики ученого.
Выступавшие отмечали огромный вклад Рахыма Алмабековича в развитие отечественной сельскохозяйственной науки, генетики и селекции зерновых культур, подготовку научных кадров и становление казахстанской селекционной школы.
Светлая память о Рахыме Алмабековиче Оразалиеве навсегда сохранится в сердцах его родных, коллег, учеников и всех, кто имел честь знать и работать рядом с ним.
ҚазЕжӨШҒЗИ ғалымдары Қытайдағы халықаралық аграрлық конференцияға қатысты
Шаньдун ауыл шаруашылығы ғылымдары академиясының президенті Ли Сяндун мен Партия комитетінің хатшысы Лян Цзиньгуанның шақыруымен Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының Басқарма төрағасы Шолпан Бастаубаева және Өсімдіктердің молекулалық-биологиялық талдау зертханасының меңгерушісі Шынар Мазкират 2026 жылғы 26–30 маусым аралығында Қытай Халық Республикасының Шаньдун провинциясында өткен ауыл шаруашылығы ғылымы мен технологиясы саласындағы халықаралық ынтымақтастық және тәжірибе алмасу конференциясына қатысты.
Іссапар аясында ШЫҰ елдерінің Ауыл шаруашылығы ғылыми-технологиялық инновациялар альянсын құруға арналған іс-шаралар өтіп, Альянстың алдағы үш жылға арналған ынтымақтастық жоспары талқыланды.
Конференция барысында аграрлық ғылымның заманауи бағыттары, оның ішінде геномдық селекция, экологиялық таза және интеллектуалды ауыл шаруашылығы, жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды агроөнеркәсіп өндірісіне енгізу мәселелері қарастырылды.
Конференцияда Шолпан Бастаубаева «Қазақстанның ауыл шаруашылығы дақылдарының генетикалық ресурстары: сақтау және тиімді пайдалану стратегиялары» тақырыбында баяндама жасап, еліміздің өсімдік генетикалық ресурстарын сақтау және тиімді пайдалану тәжірибесін таныстырды. Сонымен қатар осы бағыттағы халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың болашағына тоқталды. Ғылыми сессия қорытындысында қатысушылар тәжірибе алмасып, ШЫҰ аясында бірлескен ғылыми жобаларды жүзеге асыру мүмкіндіктерін талқылады.
Кейін қазақстандық делегация Шаньдун ауыл шаруашылығы ғылымдары академиясының көрме орталығын, генетикалық ресурстар банкін, тәжірибелік базаны және ғылыми-зерттеу институттарын аралады.
29 маусымда институт өкілдері Қытай–ШЫҰ ғылыми-технологиялық инновациялар жөніндегі 2026 жылғы конференцияның ашылу рәсіміне және әлемнің тоғыз елін (Қазақстан, Қытай, Ресей, Беларусь, Өзбекстан, Үндістан, Пәкістан, Иран және Мысыр) біріктірген Ауыл шаруашылығы ғылыми-технологиялық инновациялар альянсының ресми іске қосылуына қатысты.
Дөңгелек үстелде Альянс жарғысының жобасы, үш жылдық іс-қимыл жоспары және ұйымның алдағы даму бағыттары талқыланды. Пікірталас барысында Шолпан Бастаубаева сөз сөйлеп, ғылыми ынтымақтастықты дамытуға қатысты Қазақстан тарапының ұсыныстарын ұсынды.
Конференция қорытындысы бойынша Альянс Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының базасында өсімдік шаруашылығын цифрландыруға арналған заманауи ғылыми зертхана салу туралы шешім қабылдады. Сонымен қатар ШЫҰ елдерінің перспективалы ауыл шаруашылығы дақылдарының сорттары мен будандарын, озық агротехнологияларын насихаттайтын халықаралық демонстрациялық алаң құру және 2028 жылдың соңына дейін агротехнология саласындағы тұрақты халықаралық ынтымақтастық желісін қалыптастыру жоспарланды.
Ученые КазНИИЗиР приняли участие в международной аграрной конференции в Китае
По приглашению Президента Шаньдунской Академии сельскохозяйственных наук Ли Сяндуна и секретаря Парткома Лян Цзиньгуана Председатель Правления ТОО «КазНИИЗиР» Шолпан Бастаубаева и заведующий лабораторией молекулярно-биологического анализа растений Шынар Мазкират с 26 по 30 июня 2026 года приняли участие в Международной конференции по сотрудничеству и обмену в области сельскохозяйственной науки и технологий.
В рамках визита также состоялись мероприятия, посвященные созданию Альянса сельскохозяйственных научно-технологических инноваций стран ШОС и был обсужден трехлетний план сотрудничества Альянса.
На конференции обсудили современные направления развития аграрной науки, включая геномную селекцию, экологически чистое и интеллектуальное сельское хозяйство, применение искусственного интеллекта и цифровых решений в агропроизводстве.
На данной конференции Бастаубаева Ш. О. выступила с докладом «Генетические ресурсы сельскохозяйственных растений Казахстана: стратегии сохранения и эффективного использования». Она представила опыт Казахстана по сохранению и рациональному использованию генетических ресурсов растений, а также обозначила перспективы международного сотрудничества в этой сфере.
По итогам научной сессии участники обменялись опытом и обсудили возможности реализации совместных исследовательских проектов ШОС. Далее делегация посетила выставочный центр Академии сельскохозяйственных наук провинции Шаньдун, банк генетических ресурсов, экспериментальную базу и научно-исследовательские институты.
29 июня представители института приняли участие в открытии Конференции по сотрудничеству в области научных и технологических инноваций Китай–ШОС 2026 и официальном запуске Альянса сельскохозяйственных научно-технологических инноваций 9 стран мира (Казахстан, Россия, Беларусь, Узбекистан, Индия, Пакистан, Иран и Египет).
Во время круглого стола были рассмотрены проект Устава Альянса, трехлетний план действий и дальнейшие направления его развития. В обсуждении также выступила Председатель Правления Ш.Бастаубаева, представив предложения казахстанской стороны по развитию научного сотрудничества.
Альянсом было принято решение о строительстве на базе КазНИИЗиР современной научной лаборатории по цифровизации в области растениеводства, о создании международной демонстрационной базы по распространению перспективных сортов и гибридов с.-х. культур, передовых агротехнологий стран ШОС, и к концу 2028 года создать постоянно действующую сеть агротехнологического международного сотрудничества.
@agro__press @nasec
ҚазЕжӨШҒЗИ ғалымдары Франциядағы озық селекциялық технологиялармен танысты
2026 жылғы 2–4 маусым аралығында Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының делегациясы қант қызылшасы мен дәнді дақылдар селекциясы саласындағы әлемдік көшбасшылардың бірі саналатын француздық Florimond Desprez компаниясында жұмыс сапарымен болды.
Делегация құрамында Басқарма төрайымы Шолпан Бастаубаева, қант қызылшасы зертханасының меңгерушісі Лайла Табынбаева және өсімдіктер биотехнологиясы зертханасының меңгерушісі Раушан Ержебаева болды.
Сапар барысында қазақстандық ғалымдар Францияның Каппель-ан-Певель қаласында орналасқан компанияның бас селекциялық-зерттеу орталығын аралап, Florimond Desprez басшылығымен кездесті. Кездесу барысында ғылыми ынтымақтастықты дамыту, тәжірибе алмасу және заманауи селекциялық технологияларды енгізу мәселелері талқыланды.
Мамандар гибридтеу, өсімдік биотехнологиясы және молекулалық биология бағытындағы заманауи зерттеулермен танысты. Атап айтқанда, қосарланған гаплоидтарды алу технологиялары, геномдық селекция және селекциялық материалдарды жоғары өнімді генотиптеу жұмыстары ерекше қызығушылық тудырды.
Сонымен қатар делегация тұқымдарды өңдеу, сапасын бақылау және буып-түюдің толық циклін жүзеге асыратын заманауи өндірістік кешеннің жұмысымен танысты.
Сапар нәтижесінде қазақстандық ғалымдар селекция, биотехнология және тұқым шаруашылығы салаларындағы озық еуропалық тәжірибені зерделеп, Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты мен Florimond Desprez компаниясы арасындағы болашақ ғылыми-техникалық ынтымақтастықтың жаңа бағыттарын айқындады.
Учёные КазНИИЗиР изучили передовые селекционные технологии во Франции
Со 2 по 4 июня 2026 года делегация Казахского научно-исследовательского института земледелия и растениеводства посетила французскую компанию Florimond Desprez – одного из мировых лидеров в области селекции сахарной свёклы и зерновых культур.
В состав делегации вошли Председатель правления Шолпан Бастаубаева, заведующая лабораторией сахарной свёклы Лайла Табынбаева и заведующая лабораторией биотехнологии растений Раушан Ержебаева.
В ходе визита казахстанские учёные посетили главный селекционно-исследовательский центр компании в городе Каппель-ан-Певель, где провели встречу с руководством Florimond Desprez. Стороны обсудили перспективы научного сотрудничества, обмена опытом и внедрения современных селекционных технологий.
Особое внимание было уделено инновационным разработкам в области гибридизации, биотехнологии и молекулярной биологии. Делегация ознакомилась с работой лабораторий, занимающихся созданием удвоенных гаплоидов, геномной селекцией и высокопроизводительным генотипированием селекционного материала.
Также специалисты посетили современный промышленный комплекс по подготовке семян, где осуществляется полный цикл обработки и контроля качества семенного материала.
Визит позволил изучить передовой европейский опыт в сфере селекции, биотехнологии и семеноводства, а также определить перспективные направления дальнейшего научно-технического сотрудничества между Казахским НИИ земледелия и растениеводства и компанией Florimond Desprez.
@agro__press @nasec
Алматыда IOFS бастамаларын ілгерілетуге арналған халықаралық дөңгелек үстел өтті
Islamic Organization for Food Security бастамаларын іске асыру мәселелеріне арналған дөңгелек үстел Алматы қаласында, 17-ші Атқарушы кеңес отырысы аясында өтті. Іс-шараға Сыртқы істер және Ауыл шаруашылығы вице-министрлері, Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы өкілдері, бизнес қауымдастығы мен ғылыми-зерттеу институттары мен жоғары оқу орындарының ғалымдары қатысты.
Кездесу барысында Қазақстанда халықаралық генбанк құру бастамасы жан-жақты талқыланды. Бұл жоба ҚазЕжӨШҒЗИ базасында іске асырылуы мүмкін екені айтылып, оның өңірлік және жаһандық азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі стратегиялық маңызы атап өтілді.
Сонымен қатар, 7-ші Бас ассамблея төрағалығы кезеңінде ұсынылған бірқатар бастамаларды ілгерілету мәселелері қаралды. Олардың қатарында:
– Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі инновациялық және ғылыми-зерттеу хабы
– Жаһандық азық-түлік қауіпсіздігі бойынша исламдық көрме
– Аграрлық академиялар қауымдастығын (AAA) құру
– 2027 жылды ауыл шаруашылығындағы әйел көшбасшылары мен жас кәсіпкерлер жылы (WAYA) деп жариялау
Жиын қорытындысында қатысушылар ұсыныстарды нақтылау және келесі кезеңде жүзеге асыру тетіктерін күшейту қажеттігін атап өтті.
В Алматы прошёл международный круглый стол по продвижению инициатив IOFS
В Алматы, в рамках 17-го заседания Исполнительного совета состоялся круглый стол, посвящённый продвижению инициатив Islamic Organization for Food Security. В мероприятии приняли участие вице-министры иностранных дел и сельского хозяйства, представители Национальный аграрный научно-образовательный центр, бизнеса, а также научно-исследовательских институтов и университетов.
Одной из ключевых тем обсуждения стало создание Международного генбанка в Казахстане на базе КазНИИЗиР. Участники отметили стратегическое значение проекта для укрепления глобальной и региональной продовольственной безопасности.
Также были рассмотрены инициативы, выдвинутые в период председательства на 7-й Генеральной Ассамблее IOFS, включая:
– Инновационный научно-исследовательский хаб по продовольственной безопасности
– Исламскую выставку по глобальной продовольственной безопасности
– Создание Ассоциации аграрных академий (AAA)
– Проведение 2027 года как Года женщин-лидеров и молодых предпринимателей в сельском хозяйстве (WAYA)
По итогам встречи участники подчеркнули необходимость дальнейшей координации и ускорения практической реализации предложенных инициатив.
@agro__press @nasec
Майлы зығыр селекциясында бастапқы материал қалыптастыру және будандастыру жұмыстары
Бастапқы селекциялық материалды қалыптастыру мақсатында «Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» ЖШС-нің майлы дақылдар зертханасында далалық тәжірибелер жағдайында майлы зығырдың әртүрлі сорттарын будандастыру жұмыстары жүргізіледі. Генетикалық ресурстардың бай коллекциясының болуы зерттеушілерді шаруашылық тұрғыдан құнды белгілерге ие жаңа селекциялық формалар мен генотиптерді жасауға қажетті бастапқы материалмен қамтамасыз етеді.
Майлы зығыр бойынша селекциялық жұмыстар өнімділік пен оның тұрақтылығын арттыруға, май сапасын жақсартуға, тұқымдағы май мөлшерін көбейтуге және май қышқылдарының құрамын оңтайландыруға бағытталған. Сонымен қатар аурулар мен зиянкестерге, сондай-ақ қоршаған ортаның қолайсыз абиотикалық факторларына (қуаңшылыққа, жоғары және төмен температураларға) төзімділікті күшейту және әртүрлі топырақ-климаттық жағдайларға бейімделген сорттарды шығару негізгі міндеттердің бірі болып табылады.
Бұдан бөлек, селекцияның маңызды бағыттарына дақылдың технологиялық қасиеттерін жетілдіру, жапырылуға және тұқымның шашылуына төзімділігін арттыру, сондай-ақ тұқым өнімділігі мен шикізат сапасының көрсеткіштерін жақсарту жатады.
Формирование исходного селекционного материала и гибридизация льна масличного
С целью формирования исходного селекционного материала в условиях полевых опытов лаборатории масличных культур ТОО «Казахский научно-исследовательский институт земледелия и растениеводства» проводится гибридизация различных сортов льна масличного. Наличие обширной коллекции генетических ресурсов обеспечивает исследователей ценным исходным материалом для создания новых селекционных форм и генотипов, обладающих хозяйственно ценными признаками.
Селекционная работа по льну масличному направлена на повышение урожайности и стабильности продуктивности, улучшение качественных характеристик масла, увеличение содержания масла в семенах и оптимизацию его жирнокислотного состава. Особое внимание уделяется повышению устойчивости растений к болезням, вредителям и неблагоприятным абиотическим факторам среды, таким как засуха, высокие и низкие температуры.
Кроме того, важными направлениями селекции являются создание сортов, адаптированных к различным почвенно-климатическим условиям выращивания, повышение технологичности культуры, устойчивости к полеганию и осыпанию, а также улучшение показателей семенной продуктивности и качества получаемого сырья.
@agro__press
Свежие комментарии