Жас ғалым – аграрлық ғылымның болашағы
Отандық аграрлық ғылымның болашағы – заманауи технологияларды меңгеріп, тың ізденістерге батыл қадам басқан жас зерттеушілердің қолында. Бүгінде Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында 42 жас ғалым еңбек етіп, ауыл шаруашылығының өзекті мәселелерін шешуге өз үлестерін қосып келеді.
Солардың бірі – ауыл шаруашылығы ғылымдарының магистрі, органикалық егіншілік зертханасының кіші ғылыми қызметкері Ұлан Ахмурзин.
Жас ғалымның зерттеу бағыты мультиспектрлі қашықтан зондтау мен биологияландырылған технологияларды органикалық егіншілік жүйесіне енгізуге арналған. Бұл – ауыл шаруашылығы мен цифрлық технологияны ұштастыратын келешегі зор бағыттардың бірі.
Мультиспектрлі қашықтан зондтау технологиясы егістіктің жағдайын көзге көрінбейтін спектрлік көрсеткіштер арқылы бағалауға мүмкіндік береді. Оның көмегімен өсімдіктердің даму қарқынын, егістің біркелкілігін, ылғал тапшылығын және түрлі күйзеліс белгілерін ерте анықтауға болады. Ал биологияландырылған технологиялар топырақ құнарлылығын сақтауға, химиялық жүктемені азайтуға және экологиялық қауіпсіз ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруге бағытталған.
– Зерттеуімнің негізгі мақсаты – цифрлық технологиялардың көмегімен егістіктің жағдайын бақылап, өсімдіктердің дамуындағы өзгерістерді дер кезінде анықтау. Цифрлық және биологияландырылған тәсілдерді біріктіру органикалық егіншіліктің тиімділігін арттырып, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді, – дейді Ұлан Ахмурзин.
Жас зерттеушінің пікірінше, ғылыми ізденістің нәтижесі зертхана немесе тәжірибелік алқап аясында қалып қоймай, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге нақты пайда әкелуі керек. Ғылыми негізделген деректер шаруаларға дұрыс шешім қабылдауға, өндірістік шығындарды оңтайландыруға және егістіктің өнімділігін арттыруға көмектеседі.
– Мен үшін ғылым – жаңа білім іздеу ғана емес, ауыл шаруашылығының дамуына нақты пайда әкелетін нәтижелерге қол жеткізу мүмкіндігі, – дейді жас ғалым.
Ұлан Ержанұлы секілді ізденімпаз мамандардың еңбегі аграрлық ғылымның жаңа бағыттарын қалыптастырып, отандық ауыл шаруашылығының технологиялық дамуына жол ашады. Жас ғалымдардың жаңашыл идеялары мен қажырлы еңбегі – ел ғылымының жарқын болашағына салынған маңызды негіз.
Молодой учёный – будущее аграрной науки
Будущее отечественной аграрной науки находится в руках молодых исследователей, которые уверенно осваивают современные технологии, предлагают новые идеи и стремятся применять результаты своих исследований на практике. Сегодня в Казахском научно-исследовательском институте земледелия и растениеводства работают 42 молодых учёных, вносящих свой вклад в решение актуальных задач сельского хозяйства.
Один из них – магистр сельскохозяйственных наук, младший научный сотрудник лаборатории органического земледелия Улан Ахмурзин.
Научное исследование молодого специалиста посвящено интеграции мультиспектрального дистанционного зондирования и биологизированных технологий в систему органического земледелия. Это одно из перспективных направлений, объединяющих аграрную науку и современные цифровые решения.
Мультиспектральное дистанционное зондирование позволяет оценивать состояние растений по показателям, многие из которых невозможно определить невооружённым глазом. С помощью этой технологии можно анализировать равномерность посевов и темпы развития растений, своевременно выявлять недостаток влаги и первые признаки стресса.
Биологизированные технологии, в свою очередь, направлены на сохранение плодородия почвы, снижение химической нагрузки и производство экологически безопасной сельскохозяйственной продукции.
– Главная цель моего исследования – с помощью цифровых технологий контролировать состояние посевов и своевременно выявлять изменения в развитии растений. Сочетание цифровых и биологизированных методов может повысить эффективность органического земледелия и обеспечить рациональное использование природных ресурсов, – отмечает Улан Ахмурзин.
По мнению молодого исследователя, результаты научной работы не должны оставаться только в стенах лаборатории или на опытных полях. Они должны быть понятными и полезными для сельхозтоваропроизводителей. Научно обоснованные данные помогают аграриям принимать верные решения, эффективнее использовать ресурсы и снижать производственные риски.
– Для меня наука – это не только поиск новых знаний, но и возможность получить результаты, которые принесут реальную пользу сельскому хозяйству, – говорит молодой учёный.
Работа таких исследователей, как Улан Ержанович, открывает новые возможности для развития отечественной аграрной науки. Их знания, энергия и стремление к поиску современных решений становятся прочной основой технологического обновления сельского хозяйства Казахстана.
@agro__press @nasec
Қазақстан мен Тәжікстан аграрлық ғылым саласындағы ынтымақтастықты нығайтуда
23 қазанда Душанбе қаласында Тәжікстан тәуелсіздігінің 35 жылдығына және Тәжік ауыл шаруашылығы ғылымдары академиясының 35 жылдығына арналған халықаралық конференция өтті.
Іс-шараға ҚазЕжӨШҒЗИ ғалымы, биология ғылымдарының докторы, академик Аюп Ысқақов қатысып, ғылыми баяндама жасады.
Конференция барысында Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы аграрлық ғылым саласындағы ынтымақтастық мәселелері талқыланды. ҚазЕжӨШҒЗИ ғалымдары шығарған «Стекловидная 24» және «Жетісу» күздік бидай сорттары Тәжікстанда ұзақ жылдардан бері табысты өсіріліп келеді.
Сапар аясында Аюп Ысқақов Тәжікстанның сорт сынау жөніндегі мемлекеттік комиссиясын басқарған белгілі ғалым Сафарали Ориповпен кездесті. Ол қазақстандық ғалым Рахым Әлмабекұлы Оразалиевпен тығыз ғылыми байланыста болған. Аюп Ысқақов пен Сафарали Орипов 1999 жылы АҚШ-та тағылымдамадан бірге өтіп, араға 27 жыл салып қайта жүздесті.
Кездесу қорытындысында тараптар ғылыми байланыстарды нығайтып, селекция және өсімдік шаруашылығы бағыттарындағы ынтымақтастықты дамытуға уағдаласты.
Сонымен қатар Аюп Ысқақов жергілікті телеарнаға сұхбат беріп, Қазақстан мен Тәжікстанның аграрлық ғылым саласындағы ықпалдастығы, ҚазЕжӨШҒЗИ жетістіктері және бірлескен зерттеулердің келешегі туралы айтып берді.
Сұхбаттың толық нұсқасын сілтеме арқылы көре аласыздар: https://www.facebook.com/tvtojikiston
Казахстан и Таджикистан укрепляют сотрудничество в сфере аграрной науки
23 октября в Душанбе состоялась международная конференция, посвящённая 35-летию независимости Таджикистана и 35-летию Таджикской академии сельскохозяйственных наук.
В мероприятии принял участие учёный КазНИИЗиР, доктор биологических наук, академик Аюп Искаков, выступивший с научным докладом.
В ходе конференции обсуждались вопросы сотрудничества Казахстана и Таджикистана в сфере аграрной науки. Созданные учёными КазНИИЗиР сорта озимой пшеницы «Стекловидная 24» и «Жетысу» уже много лет успешно возделываются в Таджикистане.
В рамках поездки Аюп Искаков встретился с известным учёным Сафарали Ориповым, ранее возглавлявшим Государственную комиссию по сортоиспытанию Таджикистана и тесно сотрудничавшим с казахстанским учёным Рахимом Алмабековичем Оразалиевым. В 1999 году Аюп Искаков и Сафарали Орипов вместе проходили стажировку в США. Спустя 27 лет учёные встретились вновь.
По итогам встречи стороны договорились укреплять научные связи и развивать сотрудничество в области селекции и растениеводства.
Кроме того, Аюп Искаков дал интервью местному телеканалу, в котором рассказал о взаимодействии Казахстана и Таджикистана в сфере аграрной науки, достижениях КазНИИЗиР и перспективах совместных исследований.
@agro__press @nasec
Гакаш Бияшевтің 120 жылдығына арналған ғылыми конференция өтті
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде көрнекті генетик-селекционер, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері Гакаш Зәкиұлы Бияшевтің туғанына 120 жыл толуына арналған ғылыми конференция өтті.
Конференцияға Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының өкілдері, оның ішінде Басқарма төрайымы Шолпан Бастаубаева қатысты.
Шолпан Бастаубаева өз сөзінде Гакаш Бияшевтің отандық аграрлық ғылымның, генетика мен қант қызылшасы селекциясының дамуына қосқан елеулі үлесіне тоқталды. Сондай-ақ ғалымның Қазақ егіншілік институтында еңбек еткен кезеңі, ғылыми мектеп қалыптастыруы және білікті мамандар даярлаудағы рөлі туралы айтты.
Гакаш Бияшевтің зерттеулері Қазақстанның суармалы егіншілік жағдайында қант қызылшасынан жоғары өнім алуға болатынын дәлелдеді. Ғалым негізін қалаған ғылыми тәсілдер осы дақылдың селекциясы мен тұқым шаруашылығын дамытуға, жаңа сорттар мен будандар шығаруға ықпал етті.
Бүгінде ҚазЕжӨШҒЗИ ғалымдары Гакаш Бияшев қалыптастырған ғылыми дәстүрлерді жалғастырып, қант қызылшасының жоғары өнімді әрі ауруларға төзімді будандарын шығару, отандық тұқым шаруашылығын дамыту және ресурс үнемдеуші технологияларды енгізу бағытында жұмыс жүргізуде.
Конференцияға қатысушылар ғалымның ғылыми мұрасы климаттың өзгеруі, су ресурстарының тапшылығы және Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігін нығайту жағдайында ерекше өзектілікке ие екенін атап өтті.
Представители КазНИИЗиР приняли участие в конференции к 120-летию Гакаша Бияшева
В Казахском национальном университете имени аль-Фараби состоялась научная конференция, посвящённая 120-летию со дня рождения выдающегося учёного-генетика и селекционера, доктора сельскохозяйственных наук, профессора, академика Академии наук Казахской ССР, заслуженного деятеля науки Гакаша Закиевича Бияшева.
В конференции приняли участие представители Казахского научно-исследовательского института земледелия и растениеводства, в том числе председатель Правления Шолпан Бастаубаева.
В своём выступлении Шолпан Бастаубаева рассказала о значительном вкладе Гакаша Бияшева в развитие отечественной аграрной науки, генетики и селекции сахарной свёклы. Особое внимание она уделила периоду его работы в Казахском институте земледелия, формированию научной школы и подготовке квалифицированных специалистов.
Исследования Гакаша Бияшева доказали возможность получения высоких урожаев сахарной свёклы в условиях орошаемого земледелия Казахстана. Заложенные учёным научные подходы способствовали развитию селекции и семеноводства этой культуры, а также созданию новых сортов и гибридов.
Сегодня учёные КазНИИЗиР продолжают заложенные Гакашем Бияшевым традиции, работая над созданием высокопродуктивных и устойчивых к болезням гибридов сахарной свёклы, развитием отечественного семеноводства и внедрением ресурсосберегающих технологий.
Участники конференции отметили, что научное наследие Гакаша Бияшева сохраняет особую актуальность в условиях изменения климата, дефицита водных ресурсов и необходимости укрепления продовольственной безопасности Казахстана.
@agro__press @nasec
ҚазЕжӨШҒЗИ-на заманауи селекциялық және тұқым жинайтын комбайндар жеткізілді
Бүгін Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты үшін ерекше әрі көптен күткен күн болды. Институттың ғылыми-техникалық базасы төрт заманауи техникамен – екі Wintersteiger CLASSIC PLUS селекциялық комбайнымен және екі Wintersteiger ALPHA NH тұқым жинайтын комбайнымен толықты.
Wintersteiger CLASSIC PLUS – шағын тәжірибелік алқаптардағы дақылдарды дәл әрі сапалы жинауға арналған селекциялық комбайн. Ол құнды селекциялық материалды сақтауға, зерттеу жұмыстарын жеделдетуге және сорттарды сынау көлемін арттыруға мүмкіндік береді.
Wintersteiger ALPHA NH – тұқым шаруашылығына арнайы әзірленген астық жинайтын комбайн. Ол New Holland TC 4.90 моделінің негізінде жасалып, New Holland компаниясының тиімді түпнұсқалық жаткаларымен жабдықталған.
Жаңа техникаларды сатып алу 2023 жылы басталған дәнді дақылдарға арналған мемлекеттік инновациялық жоба аясында жүзеге асырылды. Үш жыл ішінде жобаны дайындау, конкурстық рәсімдер өткізу, келісімдер алу, мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру және көптеген өндірістік мәселелерді шешу бойынша ауқымды жұмыс атқарылды. Бүгінде сол еңбектің нәтижесі нақты техника түрінде көрініп, институттың селекциялық үдерісіне енгізілгелі отыр.
– Селекционер үшін заманауи құрал-жабдық пен техника – жай ғана машина емес. Бұл зерттеуді жылдам әрі сапалы жүргізуге, құнды селекциялық материалды сақтауға, сынақ көлемін кеңейтуге және болашақта жаңа сорттарға айналатын ғылыми идеяларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Селекционердің бақыты – өз идеяларын өмірге енгізуге көмектесетін құрал-жабдықтар мен техниканың болуы, – деді дәнді дақылдар зертханасының меңгерушісі Бақыт Айнебекова.
Жаңа комбайндардың жеткізілуі институт селекциясын дамытудағы және оның ғылыми-техникалық әлеуетін нығайтудағы маңызды қадам болды.
В КазНИИЗиР поступили современные селекционные и семеноводческие комбайны
Сегодня для Казахского научно-исследовательского института земледелия и растениеводства особенный и по-настоящему долгожданный день. Научно-техническая база института пополнилась четырьмя современными машинами – двумя селекционными комбайнами Wintersteiger CLASSIC PLUS и двумя семеноводческими комбайнами Wintersteiger ALPHA NH.
Wintersteiger CLASSIC PLUS – селекционный комбайн, предназначенный для точной и качественной уборки культур на небольших опытных участках. Он позволит сохранять ценный селекционный материал, ускорять проведение исследований и расширять объёмы сортоиспытаний.
Wintersteiger ALPHA NH – зерноуборочный комбайн, специально разработанный для семеноводства. Он создан на базе модели New Holland TC 4.90 и оснащён эффективными оригинальными жатками New Holland.
Новая техника приобретена в рамках государственного инновационного проекта по зерновым культурам, реализация которого началась в 2023 году. За три года была проведена большая работа: подготовка проекта, конкурсные процедуры, многочисленные согласования, государственные закупки и решение организационных вопросов. Сегодня результат этой работы представлен уже не на бумаге, а в виде реальной техники, которая становится частью селекционного процесса института.
– Для селекционера современное оборудование – это не просто машина. Это возможность быстрее и качественнее проводить исследования, сохранять ценный селекционный материал, расширять объёмы испытаний и воплощать научные идеи, которые в будущем превращаются в новые сорта. Счастье селекционера – когда есть оборудование и техника, помогающие реализовывать идеи, – отметила заведующая лабораторией зерновых культур Бахыт Айнебекова.
Поступление новых комбайнов стало важным шагом в развитии селекционной работы и укреплении научно-технической базы института.
@agro__press @nasec
Қант қызылшасы: еңбек, ғылым, селекция
Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында 2026 жылғы фабрикалық қант қызылшасын жинау жұмыстары аяқталды. Жиналған тамыржемістер қант өндіру үшін зауытқа жөнелтілуде.
Қазіргі уақытта тұқым шаруашылығына арналған қант қызылшасының аналық тамыржемістерін жинау жалғасып жатыр.
Қант қызылшасын жинау жұмыстары толығымен қолмен атқарылады. Бұл – үлкен дене күшін, төзімділікті, мұқияттылық пен жауапкершілікті талап ететін күрделі жұмыс.
Әрбір тамыржеміс қолмен тазартылып, әрі қарай пайдалануға дайындалады. Селекциялық питомниктердегі аналық тамыржемістерді жинау кезінде өнімді сақтап қана қоймай, оларды шаруашылыққа құнды белгілері бойынша жеке іріктеу, әр селекциялық үлгінің сорттық тазалығы мен сақталуын қамтамасыз ету маңызды.
Іріктелген аналық тамыржемістер қысқы сақтауға қойылады. Келесі жылдың көктемінде олар тұқым алу және селекциялық жұмысты жалғастыру үшін пайдаланылады.
Жұмыстар ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігі жоғары отандық сорттары мен будандарын шығару және бастапқы тұқым шаруашылығын дамытуға бағытталған BR22885311 ғылыми-техникалық бағдарламасы аясында жүргізілуде.
Селекциялық жетістіктердің артында ғылыми зерттеулермен қатар, күн сайын алқапта еңбек ететін мамандардың орасан зор жұмысы тұр. Мыңдаған тамыржемісті қолмен жинау төзімділікті, ұйымшылдықты және өз ісіне адалдықты қажет етеді.
Әрбір жиналған тамыржеміс – еңбектің нәтижесі, ал әрбір іріктелген аналық өсімдік – болашақ өнім мен жаңа отандық будандардың негізі!
Уборка сахарной свёклы – 2026: труд, наука и результаты селекции
В ТОО «Казахский научно-исследовательский институт земледелия и растениеводства» завершена уборка фабричной сахарной свёклы урожая 2026 года. Собранные корнеплоды направляются на сахарный завод для дальнейшей переработки и производства сахара.
В настоящее время продолжается уборка маточных корнеплодов сахарной свёклы, предназначенных для дальнейшего семеноводства.
Особенность нашей работы заключается в том, что весь процесс уборки сахарной свёклы осуществляется вручную. Это чрезвычайно трудоёмкая работа, требующая больших физических усилий, терпения, внимательности и ответственности.
Каждый корнеплод необходимо вручную очистить и подготовить к дальнейшему использованию. Особенно сложной является уборка маточных корнеплодов в селекционных питомниках, где важно не только сохранить урожай, но и провести индивидуальный отбор корнеплодов по хозяйственно ценным признакам, обеспечить сохранность и сортовую принадлежность каждого селекционного образца.
Отобранные маточные корнеплоды будут заложены на зимнее хранение, а весной следующего года использованы для получения семян и продолжения селекционного процесса.
Работы проводятся в рамках научно-технической программы BR22885311, направленной на создание высокопродуктивных отечественных сортов и гибридов сельскохозяйственных культур и развитие первичного семеноводства.
За результатами селекционной работы стоят не только научные исследования, но и огромный физический труд сотрудников, которые ежедневно работают в поле. Ручная уборка тысяч корнеплодов – это непростой процесс, требующий выносливости, слаженной командной работы и преданности своему делу.
Каждый собранный корнеплод – это результат труда, а каждый отобранный маточник – основа будущего урожая и новых отечественных гибридов.
@agro__press @nasec
Свежие комментарии