ҚазЕжӨШҒЗИ-дегі жаңа тұқымдық желі: ғылым егінге қайта оралды
10 желтоқсанда Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында (ҚазЕжӨШҒЗИ) еліміздің агроөнеркәсіптік кешені үшін маңызы зор оқиға өтті. Институтта жүгері будандары мен құмай дақылдарының жоғары сапалы тұқымдарын өндіруге арналған жаңа өндірістік желі іске қосылды.
Ашылу салтанатына және жұмыс кеңесіне Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығың басшылығы, Ғылым қоры, Алматы және Жетісу облыстарының ауыл шаруашылығы басқармаларының өкілдері, фермерлер, ғалымдар, басқарушы компаниялар, сондай-ақ отандық және шетелдік серіктестер қатысты. Бұл жиын аграрлық ғылым мен өндірістің өзара байланысын айқын көрсеткен маңызды алаңға айналды.
Жаңа желі Чехия мен Қытайда өндірілген заманауи құрал-жабдықтармен жабдықталған. Ол тұқымды кептіру, бастыру, калибрлеу және қаптау сияқты барлық технологиялық процестерді сапалы орындауға мүмкіндік береді. Өндірістік қуаты — сағатына 3 тоннаға дейін.
ҚазЕжӨШҒЗИ басқарма төрағасы Шолпан Бастаубаева бұл күнді институт пен ұжым үшін үлкен мереке деп атады.
«Кеңес дәуірінде елімізде жүгері алқабы 2,5 миллион гектарға жеткен. Кейін бұл көлем айтарлықтай қысқарды. Бүгінде біздің институт жүгері будандарының оригинаторы ретінде отандық тұқым шаруашылығын қайта жандандыруды мақсат етіп отыр», — деді ол.
Оның айтуынша, іске қосылған цех — болашақтағы ауқымды жоспарлардың бастамасы ғана. 2026 жылдан бастап институтта жүгерінің ата-аналық формаларын өңдейтін ірі зауыт салу көзделіп отыр.
ҰАҒБО басқарма төрағасының орынбасары Максим Сутула аграрлық ғылымның нақты нәтижесіне тоқталды.
«Бүгін біз есеп емес, нақты жұмыс істеп тұрған өндірісті көріп отырмыз. Бұл — елдің азық-түлік қауіпсіздігі жолындағы маңызды қадам», — деді ол.
Жоба оңтүстік Қазақстанның бес өңірін қамтып, жүгері мен құрғақшылыққа төзімді құмай дақылдарын кеңінен енгізуге бағытталған. Бұл өз кезегінде мал азығы базасын нығайтуға және ауыл шаруашылығын тұрақты дамытуға мүмкіндік береді.
Ғылым қорының өкілі Алия Тажиева жобаның маңыздылығын ерекше атап өтті.
«Бұл заманауи технологиялық кешен өнім сапасын арттырып, агроөнеркәсіптік кешенді отандық тұқыммен қамтамасыз етеді. Біз институт ұжымына табысты жұмыс тілейміз», — деді ол.
Жоба — ғылым мен өндірістің, мемлекеттік қолдау мен фермерлік тәжірибенің тоғысқан тұсы. Жаңа тұқымдық желінің іске қосылуы Қазақстанда аграрлық ғылымның қайтадан егіс алқабына бет бұрғанын айқын көрсетті.
Новая семенная линия в КазНИИЗиР: наука возвращается в поле
10 декабря в Казахском научно-исследовательском институте земледелия и растениеводства (КазНИИЗиР) состоялось событие, которое можно без преувеличения назвать важной вехой для отечественного агропромышленного комплекса. В институте запущена новая производственная линия по сушке, сортировке и подготовке семян кукурузы и сорговых культур, реализованная в рамках проекта «Производство высококачественных семян гибридов кукурузы и сортов сорговых культур».
На торжественную церемонию и последующее рабочее обсуждение были приглашены руководство НАНОЦ, Фонда науки, представители управлений сельского хозяйства Алматинской и Жетысуской областей, фермерских хозяйств, ученые, а также представители бизнеса и зарубежных партнеров. В зале собрались те, кто непосредственно работает с землей и понимает, что за каждым урожаем стоят наука, технологии и годы селекционной работы.
Новая семенная линия оснащена современным оборудованием из Чехии и Китая и позволяет выполнять полный технологический цикл — от сушки и обмолота до калибровки и упаковки семян. Производительность линии достигает 3 тонн в час и может быть увеличена в зависимости от потребностей рынка. Это не экспериментальный проект и не демонстрационный образец, а действующее производство, рассчитанное на практическое применение.
Выступая перед участниками мероприятия, председатель правления КазНИИЗиР Шолпан Бастаубаева подчеркнула, что запуск линии стал важным символическим и практическим шагом для института.
«Для нас это действительно большой праздник. В советское время в стране засевалось до 2,5 млн гектаров кукурузы, но в период перестройки и распада СССР эти площади резко сократились. Сегодня наш институт является оригинатором гибридов кукурузы, и наша задача — возродить отечественное семеноводство, восстановить производственные мощности и вернуть аграрной науке ее ключевую роль», — отметила она.
По ее словам, открывшийся цех — лишь начало большого пути. Уже с 2026 года институт совместно с зарубежными партнерами планирует приступить к строительству крупного завода по обработке родительских форм кукурузы. Это позволит не только увеличить объемы производства, но и существенно повысить уровень независимости страны от импортного семенного материала.
Заместитель председателя правления НАНОЦ Максим Сутула в своем выступлении акцентировал внимание на практической отдаче аграрной науки.
«Сегодня мы видим результат не на бумаге, а в виде действующей линии. НАНОЦ сегодня — это сердце аграрной науки, и наша основная ответственность заключается в обеспечении продовольственной безопасности страны. В комплексном плане развития селекции и семеноводства на 2024–2028 годы зафиксированы конкретные цели: увеличить долю элитных отечественных семян приоритетных культур с 7,5 % до 14 %, а долю посевных площадей отечественной селекции — с 51 % до 78 %», — сказал он.
Максим Сутула подчеркнул, что эти показатели отвечают на ключевой вопрос: какими семенами будет засеяна казахстанская земля — отечественными или зарубежными. За последние три года НАНОЦ реализовал 45 проектов по коммерциализации научных разработок, и запущенная линия в КазНИИЗиР стала очередным шагом в этом направлении.
Проект имеет стратегическое значение и для регионального развития. Он охватывает пять южных регионов страны и ориентирован на внедрение засухо- и солеустойчивых культур — кукурузы, сорго, суданской травы и могара. Эти культуры играют ключевую роль в формировании кормовой базы и устойчивом развитии животноводства, особенно в условиях изменения климата.
Представитель Фонда науки Алия Тажиева отметила, что поддержка подобных проектов является одной из приоритетных задач фонда.
«Этот современный технологический комплекс позволит повысить качество продукции, нарастить производственные мощности и обеспечить агропромышленный комплекс страны отечественными семенами. Мы искренне гордимся тем, что данный проект реализован и желаем коллективу института дальнейшего развития», — сказала она.
Исполнительный директор ТОО «Торговый дом Диқан» Ерканат Рыспаев, чья компания выступила исполнителем проекта, подчеркнул значимость сотрудничества науки и бизнеса.
«Более 15 лет мы реализуем подобные проекты и уже четыре года сотрудничаем с КазНИИЗиР. Для нас важно вносить свой вклад в развитие отечественной науки и сельского хозяйства», — отметил он.
О работе линии и ее технологических возможностях участникам подробно рассказала руководитель проекта, главный научный сотрудник лаборатории кукурузы и сорго Айман Омарова. Она подчеркнула, что для всего института данный проект имеет особое значение, поскольку позволяет замкнуть цепочку от научных разработок до практического внедрения в хозяйствах.
Запуск новой семенной линии стал не просто очередным инфраструктурным проектом. Он продемонстрировал возврат аграрной науки к своей основной миссии — работать на землю, на фермера и на продовольственную безопасность страны.
@agro__press @nasec.kz
ҚазЕжӨШҒЗИ ғалымдары селекционерлердің V Халықаралық конгресіне қатысты
2025 жылғы 1–5 желтоқсан аралығында Қазашақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының қызметкерлері Басқарма төрайымы, профессор Шолпан Бастаубаеваның жетекшілігімен селекционерлердің V Халықаралық конгресіне (V International Plant Breeding Congress) қатысты.
Конгреске әлемнің 22 елінен келген ғалымдар қатысып, жаһандық климаттың өзгеруі, селекциялық зерттеулердің заманауи бағыттары, молекулалық биология әдістері, жеделдетілген селекция және жасанды интеллектті қолдану мәселелерін талқылады.
ҚазЕжӨШҒЗИ атынан келесі ғалымдар баяндама жасады:
– биотехнология зертханасының меңгерушісі, б.ғ.к. Р.С. Ержебаева;
– майлы дақылдар зертханасының меңгерушісі, профессор С.В. Дидоренко;
– молекулалық-генетикалық талдау зертханасының меңгерушісі Ш. Мазкират.
Постерлік баяндама жасағандар:
– Басқарма төрайымы, профессор Ш.О. Бастаубаева;
– дәнді дақылдар зертханасының меңгерушісі, а.ш.ғ.к. Б.А. Айнебекова;
– биотехнология зертханасының аға ғылыми қызметкері, а.ш.ғ.к. А.М. Абекова.
Конгресс аясындағы ғылыми бағдарламаның аяқталуында профессор Ш.О. Бастаубаеваға конференцияның естелік сыйы табысталды.
Сонымен қатар, институт мамандары ауыл шаруашылығы дақылдарының генофондын сақтау, селекция және тұқым шаруашылығы бағыттары бойынша халықаралық ынтымақтастықты дамыту жөнінде келіссөздер өткізіп, аграрлық ғылымның стратегиялық бағыттары бойынша бірлескен жобаларды талқылады.
Учёные КазНИИЗиР приняли участие в V Международном конгрессе селекционеров
Сотрудники Казахского научно-исследовательского института земледелия и растениеводства во главе с Председателем Правления, профессором Шолпан Бастаубаевой, приняли участие в V Международном конгрессе селекционеров (V International Plant Breeding Congress), проходившем 1–5 декабря 2025 года.
В мероприятии участвовали учёные из 22 стран мира. На пленарных и секционных заседаниях обсуждались актуальные вопросы глобального изменения климата, современные направления селекционных исследований, применение молекулярной биологии, методов ускоренной селекции и искусственного интеллекта.
От КазНИИЗиР с докладами выступили:
– заведующая лабораторией биотехнологии, к.б.н. Р.С. Ержебаева;
– заведующая лабораторией масличных культур, профессор С.В. Дидоренко;
– заведующий лабораторией молекулярно-генетического анализа Ш. Мазкират.
С постерными докладами участие приняли:
– председатель Правления, профессор Ш.О. Бастаубаева;
– заведующая лабораторией зерновых культур, к.с.-х.н. Б.А. Айнебекова;
– старший научный сотрудник лаборатории биотехнологии, к.с.-х.н. А.М. Абекова.
По завершении научной программы профессор Ш.О. Бастаубаева была награждена памятным подарком конференции.
В ходе конгресса сотрудники института провели переговоры о сотрудничестве в области сохранения генофонда, селекции и семеноводства сельскохозяйственных культур, а также обсудили совместные проекты по стратегическим направлениям развития аграрной науки.
@agro__press @nasec.kz
КазЕжӨШҒЗИ мен Жетісу облысының АШБ ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды
Бүгінгі іс-шара аясында «КазЕжӨШҒЗИ» ЖШС мен Жетісу облысының ауыл шаруашылығы басқармасы өзара ынтымақтастық туралы маңызды меморандумға қол қойды. Бұл құжат – ғылыми ұйым мен өңірлік атқарушы органның аграрлық саланы дамытуда күш біріктіруге дайын екенінің айқын белгісі.
Меморандумның негізгі мақсаты – жаңа жоғары өнімді дақыл сорттарын өндіріске енгізу, инновациялық агротехнологияларды кеңінен тарату, фермерлерге ғылыми сүйемелдеу көрсету және ауыл шаруашылығын заманауи деңгейге көтеру.
Серіктестік аясында бірлескен демонстрациялық тәжірибелер, оқыту семинарлары өткізіліп, фермерлерге цифрландыру, агротехнология және сорттарды тіркеу мәселелері бойынша қолдау көрсетілетін болады. Сонымен бірге, өңір шаруашылықтарын элиталық тұқымдармен қамтамасыз ету де назарда.
«Бұл меморандум – нақты жобаларды жүзеге асыруға жасалған үлкен қадам. Жамбыл облысының агросекторына жаңа серпін береді деп сенеміз. Бастама табысты болуы үшін бар күшімізді саламыз!» – деді институттың инновациялар жөніндегі орынбасары Серік Абаев.
КазНИИЗиР и управление сельского хозяйства Жетысу области подписали меморандум о сотрудничестве
Сегодня в рамках мероприятия был подписан меморандум о сотрудничестве между ТОО «КазНИИЗиР» и Управлением сельского хозяйства Жетысу области. Документ обозначает готовность научного института и регионального Акимата объединить усилия для развития аграрной отрасли.
Меморандум направлен на внедрение в производство новых высокоурожайных сортов сельскохозяйственных культур, распространение инновационных агротехнологий, научное сопровождение фермеров и повышение эффективности сельхозпроизводства.
Стороны договорились о проведении совместных демонстрационных опытов, обучающих семинаров, консультировании по цифровизации и агротехнологиям, а также о сотрудничестве по вопросам регистрации и сертификации новых сортов. Особое внимание уделенo обеспечению хозяйств региона элитными семенами.
«Этот меморандум серьёзный шаг к реализации крупных проектов и развитию современного земледелия в регионе. Мы приложим максимум усилий для успешной реализации всех инициатив!» – отметил заместитель председателя по инновациям Серик Абаев.
Свежие комментарии